Apologeet.nl
Rob Jetten en draagmoederschap – Is elke wens geoorloofd?Introductie – Een kinderwens maakt niet alles geoorloofd
Op 19 oktober werd bekend dat Rob Jetten en zijn partner Nicolás Keenan in 2027 een kind verwachten via draagmoederschap. Het nieuws werd breed toegejuicht. Maar eerlijk gezegd: ik heb daar grote moeite mee. Mag een persoonlijke kinderwens alles bepalen, of verliezen we hier de stem en de waardigheid van het kind uit het oog?
Want dit gaat over veel meer dan een persoonlijke wens. Het gaat over de vraag wat een gezin is, wat God heeft bedoeld met de voortplanting en of volwassenen het recht hebben om de geboorte van een kind naar hun eigen wensen te organiseren.
Jetten en zijn partner zijn twee mannen. Daar kun je van alles van vinden, maar als christen bekijk ik dat vooral vanuit de scheppingsorde. God heeft het huwelijk ingesteld als een verbond tussen man en vrouw. Die scheppingsorde kunnen we niet naar eigen inzicht veranderen. En ik vind het daarom problematisch wanneer twee homoseksuele mannen een kind proberen te krijgen door een eiceldonor en een draagmoeder in te schakelen.
Maar er is nog iets anders wat mij misschien wel het meest raakt. In alle berichtgeving horen we vooral over de kinderwens van de volwassenen. Hun verlangen, hun geluk en de vrouwen die hen willen helpen. Maar waar blijft de stem van het kind?
Dat kind heeft niet gevraagd om op deze manier ter wereld te komen. Het kan niet meepraten over de afspraken die vóór zijn geboorte worden gemaakt. Het kan niet aangeven wat het ervan vindt dat een andere vrouw de eicel levert, een vrouw het draagt en twee mannen het opvoeden.
De volwassenen hebben een wens, maar een kind is geen product dat je laat maken om die wens te vervullen.
God heeft het gezin niet aan ons overgelaten om zelf uit te vinden
In Genesis 1 lezen we dat God de mens schiep als man en vrouw. Hij zegende hen en zei dat ze vruchtbaar moesten zijn en talrijk moesten worden. In Genesis 2 lezen we hoe een man zijn vader en moeder verlaat, zich aan zijn vrouw hecht en zij samen één vlees worden.
In Genesis 1:27-28 staat:
En God schiep de mens naar Zijn beeld; naar het beeld van God schiep Hij hem; mannelijk en vrouwelijk schiep Hij hen. En God zegende hen en God zei tegen hen: Wees vruchtbaar, word talrijk, vervul de aarde en onderwerp haar, en heers over de vissen van de zee, over de vogels in de lucht en over al de dieren die over de aarde kruipen!
En in Genesis 2:24 lezen we:
Daarom zal een man zijn vader en zijn moeder verlaten en zich aan zijn vrouw hechten; en zij zullen tot één vlees zijn.
Dat is niet zomaar een oude beschrijving van een mogelijke gezinsvorm. Vanuit een Bijbels perspectief is dit de scheppingsorde die God heeft gegeven. Het huwelijk is niet door mensen uitgevonden en het gezin is niet slechts een constructie die we naar onze eigen verlangens kunnen aanpassen.
Daarom kan ik niet meegaan in de gedachte dat twee mensen die graag een kind willen, daarmee automatisch een gezin vormen zoals God dat bedoeld heeft. De liefde en zorg die volwassenen een kind willen geven, zijn op zichzelf geen antwoord op de vraag of de manier waarop het kind ter wereld komt Bijbels verantwoord is.
Bij draagmoederschap wordt de voortplanting losgemaakt van de lichamelijke eenheid van man en vrouw. De zaadcel komt van de ene persoon, de eicel van een andere vrouw en de zwangerschap wordt door een derde persoon gedragen. Vervolgens wordt het kind opgevoed door de wensouders.
Dat is een fundamentele verschuiving. De voortplanting wordt een proces dat we organiseren om een gewenste uitkomst te bereiken. Maar God heeft het leven niet aan ons gegeven om het naar eigen inzicht te ontwerpen.
Een kind is geen product van onze kinderwens
Psalm 127:3 zegt:
Zie, kinderen zijn een eigendom van de HEERE, de vrucht van de schoot is Zijn beloning.
Kinderen zijn een geschenk van God. Dat betekent dat een kind niet in de eerste plaats ons bezit is. Het is een mens die God heeft geschapen en aan ons toevertrouwt.
Dat betekent ook dat we niet alleen moeten vragen: hoe kunnen wij onze kinderwens vervullen? Maar ook: wat is goed voor het kind? Wat heeft dit kind nodig? En wat vraagt God van ons als volwassenen?
Ouderschap is niet alleen een verlangen dat vervuld wordt. Het is een verantwoordelijkheid die je ontvangt. Een kind is niet van ons om naar eigen inzicht te vormen, maar een mens voor wie we moeten zorgen en die we moeten beschermen.
En precies daar wringt voor mij het draagmoederschap.
Maar voordat ik daar verder op inga, wil ik iets nadrukkelijk zeggen. Ik besef heel goed dat er mensen zijn die dolgraag een kind willen, maar bij wie dat niet vanzelfsprekend lukt. De pijn van kinderloosheid kan ontzettend diep zijn. Sommige stellen hebben jarenlang geprobeerd zwanger te worden, hebben medische onderzoeken en behandelingen ondergaan en hebben misschien ook IVF-behandelingen achter de rug. Ze hebben gehoopt, gebeden en telkens opnieuw met teleurstelling te maken gekregen.
Dat verdriet wil ik niet bagatelliseren. Ik wil ook niet de indruk wekken dat een kinderwens verkeerd is of dat mensen die met vruchtbaarheidsproblemen worstelen maar gewoon moeten ophouden met verlangen naar een kind. Dat zou hard en onbarmhartig zijn. Juist als christenen moeten we oog hebben voor hun verdriet en hen daarin liefdevol bijstaan.
De Bijbel doet dat verdriet ook niet af als onbelangrijk. Denk aan Hanna, die diep bedroefd was vanwege haar kinderloosheid en haar hart voor God uitstortte. In 1 Samuël 1:10 staat:
Bitter bedroefd bad zij tot de HEERE en zij huilde erg.
En als je geen kinderen hebt gekregen, betekent dat niet dat je leven minder waardevol is, dat God je minder liefheeft of dat je iets verkeerd hebt gedaan. Je waarde ligt niet in het ouderschap. Je bent een mens die door God gekend en geliefd is.
Misschien is dat ook belangrijk om te horen: als je geen kinderen hebt gekregen, ben je niet minder mens, niet minder geliefd door God en niet minder waardevol in Zijn Koninkrijk. Je leven hoeft niet eerst door het ouderschap vervuld te worden voordat het betekenis heeft.
Dat zien we ook in Jesaja 56:4-5
Want zo zegt de HEERE over de ontmanden die Mijn sabbatten in acht nemen, verkiezen wat Mij behaagt, en vasthouden aan Mijn verbond: Ik zal hun in Mijn huis en binnen Mijn muren een plaats en een naam geven, beter dan die van zonen en dochters; een eeuwige naam zal Ik ieder van hen geven, een die niet uitgewist zal worden.
Het verdriet van kinderloosheid is reëel en diep. Maar hoe begrijpelijk dat verlangen ook is, het roept wel de vraag op: heiligt dat verlangen ook ieder middel?
Ouderschap is geen recht om een kind op te eisen, maar een verantwoordelijkheid om een kind dat aan je wordt toevertrouwd te beschermen en op te voeden. Ook bij technieken als IVF moeten we zorgvuldig blijven nadenken over de waardigheid van menselijk leven en hoe we met embryo’s omgaan. Maar een kinderwens geeft ons nooit automatisch het recht om de voortplanting naar eigen wensen in te richten of het lichaam van een andere vrouw daarvoor in te schakelen.
Let op, ik zeg hier niet dat Jetten en Keenan hun kind letterlijk als handelswaar zien; het gaat voor zover bekend om een niet-commerciële regeling. Maar ook wanneer iedereen vrijwillig instemt, blijft de vraag bestaan of we een kind op deze manier ter wereld mogen brengen. Het kind heeft een eigen waardigheid die zwaarder weegt dan de kinderwens van volwassenen.
De Bijbel waarschuwt voor menselijke oplossingen
In Genesis 16 lezen we hoe Sara, die geen kinderen krijgt, haar slavin Hagar aan Abraham geeft om via haar een kind te krijgen. Hagar wordt zwanger en krijgt Ismaël. Maar het verhaal loopt uit op verdriet, spanningen en een pijnlijke scheiding.
Ook Rachel geeft haar slavin Bilha aan Jakob om kinderen te krijgen. In Genesis 30 zien we hoe de geboorte van kinderen onderdeel wordt van de rivaliteit tussen Rachel en Lea.
De Bijbel beschrijft deze gebeurtenissen niet als een modern technisch verbod, maar ze laten wel zien dat menselijke oplossingen voor een kinderwens niet automatisch leiden tot vrede en rechtvaardigheid. De wens kan zo allesoverheersend worden dat de positie van andere betrokkenen — en van het kind zelf — onder druk komt te staan.
Waar blijft de stem van het kind?
Dit is voor mij het belangrijkste punt.
De volwassenen besluiten dat ze een kind willen. De draagmoeder stemt ermee in de zwangerschap te dragen. De eiceldonor stelt haar eicel beschikbaar. En vervolgens wordt het kind geboren.
Maar het kind zelf heeft geen enkele stem in die beslissing. Het kan niet aangeven of het wil dat de vrouw die de zwangerschap draagt ook zijn biologische moeder is, of dat het wil dat een andere vrouw de eicel levert.
Natuurlijk kan geen enkel kind vooraf toestemming geven om geboren te worden. Mijn argument is dat volwassenen de verantwoordelijkheid dragen om niet alleen hun eigen wensen te volgen, maar de waardigheid en belangen van het kind voorop te stellen.
Het kind kan niet meebeslissen over de constructie waarin het ter wereld komt. Het kan niet aangeven hoe het later wil omgaan met zijn biologische afkomst, wie de vrouw is die de zwangerschap heeft gedragen of welke afspraken de volwassenen vóór zijn geboorte hebben gemaakt.
Wanneer Jezus de kinderen bij Zich laat komen, zien we iets van Gods hart. In Markus 10:14 lezen we:
Toen Jezus dat zag, nam Hij het hun zeer kwalijk en zei tegen hen: Laat de kinderen bij Mij komen en verhinder hen niet, want voor zodanigen is het Koninkrijk van God.
Jezus ontvangt hen als mensen met een eigen waardigheid, niet als middelen om volwassen behoeften te bevredigen.
Afsluiting – Niet alles wat kan, mag
Ik begrijp dat een kinderwens diep kan zijn, en het verdriet van kinderloosheid verdient al onze compassie en steun. Maar ik geloof niet dat iedere kinderwens op iedere denkbare manier vervuld mag worden.
Vanuit de Bijbel geloof ik dat God het huwelijk heeft ingesteld als een verbond tussen man en vrouw en dat kinderen een geschenk van Hem zijn. Daarom wijs ik draagmoederschap af als een manier om de voortplanting naar wens van volwassenen te organiseren.
We hoeven niet mee te gaan met iedere maatschappelijke ontwikkeling om respectvol met mensen om te gaan. Het kind zelf verdient liefde en bescherming, en juist daarom moeten we kritisch blijven op de manier waarop het ter wereld komt.
Een kind is geen product. Een kinderwens is geen recht. En niet alles wat medisch mogelijk is, is daarom ook Bijbels verantwoord.
